biologia i ochrona przyrody

Storczyki w ogrodzie
podkolan biały ma białe kwiaty z żółtą ostrogą, odziomkowe liście duże i szerokie, lubi półcień, żyzną, świeżą, próchniczą, stale wilgotną glebę zaprawioną mieszanką mikoryzową
podkolan zielonawy lubi cień, półcień, wapienne, żyzne, próchnicze, stale wilgotne gleby z mieszanką mikoryzową
bletilla pasiasta, storczyk naziemny ma lancetowate liście, fioletowe kwiaty w gronach, lubi półcień, wilgotne, kwaśne gleby, sadzimy co 20-30 cm na głębokości 20-30 cm w maju, gdy ziemia jest ciepła, na zimę wykopujemy, zimujemy w chłodnym pokoju
obuwik drobnokwiatowy ma jajowate liście, brązowe wargi, żółte płatki, lubi żyzne, próchnicze, przepuszczalne gleby, wilgotne, cieniste, chłodne stanowisko, rośnie pod bukami i brzozami, dajemy sąłby roztwór nawozu wieloskładnikowego, na zimę okrywamy suchymi liścmi
obuwik wielkopłatkowy lubi lekki cień, przepuszczalne, wapienne, lekko zasadowe do obojętnych, stale leko wilgotne nie mokre gleby z drenażem, sadzimy wiosną lub jesienią, 2-3 cm pod ziemią kładziemy kłącza, korzenie luźno układamy w dołku, nie nawozimy, na zime okrywamy liścmi, sadzimy pod brzozami i bukami
obuwik japoński ma jajowate, ostro zakończone liście, żółte kwiaty z brązowymi wargami, lubi półcień, zacisze pod bukami i brzozami, przepuszczalne, próchnicze, kwaśne gleby z perlitem lub wernikulitem, stale wilgotne gleby, chronimy przed przymrozkami
obuwik pospolity ma jajowate, zaostrzone, cśłobrzegie liście, brązowe płątki, żółte wargi, lubi cień, przpeuszczalne, próchnicze, umiarkowanie wilgotne, lekko wapienne gleby, sadzimy od późnej jesieni do wiosny na miejsce docelowe pod bukami i brzozami, sadzonki sadzimy na głębokości 10 cm luźno układająć korzenie, na dnie dołka dajemy drenaż, podlewamy i nawozimy nawozem om przedłużonym działaniu, ziemię ściółkujemy liścmi i korą
obuwik Formosa ma jajowate liście, duże białe, różowo nakrapiane kwiaty, lubi żyzne, próchnicze, przepuszczalne, dobrze zdrenowane, wilgotne gleby, lekki cień, poranne słońce, chłodne miejsce, rośnie pod brzozami i bukami-potrzebuje grzybów mikoryzujących, na zimę i przed wiosennymi przymrozkami okrywamy
obuwik królewski ma jajowate liście o pofałdowanej blaszcze, całobrzegie, duże kwiaty białe z fioletowo i różowo nakrapianą wargą, lubi żyzne, próchnicze, przepuszczalne gleby, chłodne, wilgotne stanowiska, lekki cień z porannym słońcem, potrzebuje towarzystwa buka i brzozy-rośnie pod nimi, korzysta z grzybów mikorytycznych, w mroźne zimy okrywamy suchymi liśćmi
kukułka stoplamek Fuscha ma lancetowate liście w fioletową panterkę, fioletowe, nakrapiane kwiaty w gronach, lubi słońce, półcień, żyzne, przepuszczalne, obojętne do lekko zasadowych, stale wilgotne gleby, dzielimy starsze okazy i bulwki potomne, odporny na mróz
kukułka plamista ma duże języczkowate nakrapiane liście i nakrapiane fioletowe kwiaty w gronach, lubi wilgotne, próchnicze, lekko kwaśne do obojętnych, gleby, słońce, lekki cień, mrozoorporna, nawozimy niskoazotowymi nawozami dla storczyków, dobra gleba do pojemników to mieszanka torfu, piasku i gliny
kukułka szerokolistna ma języczkowate fioletowo nakrapiane liście, najniższe liście są jajowate, różowe kwiaty w gronach, lubi słońce, lekki cień, stale wilgotne, zasobne w materię organiczą glebę, młode okazy okrywamy na zimę w 1 roku po posadzeniu
kukułka zaniedbana ma plamiste, fioletowe kwiaty w gronach, lancetowate liście nakrapiane w brązowe cętki, lubi zyzne, podmokłe gleby wapienne, słońce
kruszczyk olbrzymi ma lancetowate liście, pomarańczowobrązowe kwiaty w gronach, lubi stale wilgotne, próchnicze gleby, kłącza sadzimy płytko
kruszczyk błotny ma lancetowate liście, różowe działki, białą wargę, grona, lubi stale wilgotne do mokrych miejsca, żyzne, próchnicze gleby, lekki cień, mrozoodporny, na mokrej ziemi przetrwa w słońcu
kruszczyk Thunberga ma żółte płatki, różową wargę, środkiem nakrapianą, gronaiste kwiatostany, lancetowate liście, lubi półcień, cłodnie, wilgotne miejsce, próchnicze, świeże gleby
kruszczyk ciemiężycolistny ma jajowate dolne liście, górne języczkowate, drobne brązowo-różowe kwiaty w gronach, lubi żyzne, próchnicze, wilgotne gleby, słońce, lekki cień, nie lubi przesuszenia
pleione formosana ma fioletowe kwiaty z jaśniejszą wargą, języczkowate liście, dolne jajowate, lubi półcień, stale lekko wilgotne gleby przepuszczalne, przesadzamy po uschnięciu liści, we wrześniu osłaniamy przed opadami, zimą w suchej ziemi zniesie -8 st, na zimę okrywamy mchem i igliwiem lub zimujemy bulwki w chłodnym miejscu
pleione imprichtii ma duże fioletowe kwiaty, liście języczkowate, lubi żyzne, wilgotne, przepuszczalne gleby, cień, półcień, w suchej ziemi zniesie temperatury do -20 st, sadzimy na wzniesieniach, okrywamy na zimę, zimujemy na jasnej werandzie
kręczynka jesienna ma rozetę lancetowatych liści, białę kwiaty zebrane w grono, lubi wilgotne, przepuszczalne, żyzne, zasobne w próchnicze, wilgotne gleby, półcień, cień, osłonięte stanowisko, na zimę okrywamy ściółką, nie lubi przesadzania, rozmnażamy przez potomne bulwki, w sezonie dajemy nawóz dla roślin kwitnących, w doniczkach na zimę stawiamy w ujemmnych temperaturach utrzymując lekko wilgotną glebę
roskea z rodziny imbirowatych ma lancetowate liście, fioletowe, białe, żółte, różowe, kwiaty, po kilka bulw w pęczku, lubi półcień, osłonięte od wiatru miejsce, przepuszczalne, umiarkowanie wilgotne, żyzne, zasobne w skłądniki pokarmowe gleby, na zimę wykopujemy, wiosną sadzimy, w sezonie podlewamy, co 2-4 tygodnie dajemy nawóz fosforowopotasowy, zimujemy w nieogrzewanym pokoju

W Polsce mamy 2 gatunki orlika-pspolity, który rośnie w górach i lasach oraz ogrodowy, który powstał w wyniku skrzyżowania pospolitego z innymi gatunkami. Orlik ogrodowy rośnie do 20-80 cm wysokości ma kolorowe kwiaty ze szpiczastych zewnętrznych i okrągłcyh wewnętrznych płatków, pręcików i słupków. Kwiaty są jedno lub dwubarwne, są białe, niebieskie, żółte, fioletowe, różowe, czerwone, pomarańczowe lub ich połączenia. Orlik kwitnie od maja do lipca. Ozdobne są trójlistkowe, lekko owłosione liście, orlik zapylają trzmiele, jest miododajny. Orlik lubi słońce, cień, półcień, woli cień, odporny na mróz, lubi lekką, przepuszczalną, próchniczą, piaszczystą, umiarkowanie wilgotną glebę. Samosiewna, siejemy wiosną lub jesienią, tak samo rozmnażamy kępy w rpzstawie 40 x 40 cm, siejemy od marca do inspektów, do ziemi w lipcu, orlika plewimy, podlewamy, ściółkujemy, można sadzić sadzonki i bulwki, po przekwitnięciu można ściąć. Orliki mają wiele odmian: Nivea ma 80 cm wysokości, białe kwiaty, White Barlow ma 80 cm i zwisające kwiaty, Rosea ma 20 cm i jasnoóżowe kwiaty, Black Barlow ma ciemnośliwkowe zwisająće kwiaty i 80 cm, Blue Barlow ma 80 cm, zwisająće fioletowoniebieskie kwiaty, Winky Red White ma 45 cm, proste czerwonoróżowe kwiaty, Winky Blue White ma 45 cm i niebieskie kwiaty z białymi brzegami, William Guiness ma 75 cm, bordowe płatki z białymi brzegami, Nora Barlow ma pełne, różowe kwiaty z jasnymi końcówkami, kwiaty tworzą kulki, odmiany orlika wachlarzowatego: Cameo Rose White ma różowo-białę kwiaty i 25 cm, Jewel ma 15 cm, różowe kwiaty z białą obwódką ma Pink Aquilegia Flabellata, fioletowepłatki zewnętrzne i białe wewnętrzne ma Deep Purple Aquilegia Flabellata, Blue ma chabrowe kwiaty z białym wnętrzem https://www.sadowniczy.pl/pol_m_BYLINY_Orliki-18208.html
Serie orlików-Winky są niskie, mają 30-45 cm, zwarte, kolorowe, nadaja się do ogrodu i donic, Koliber o białoczerwonych kwiatah ma 50 cm, Biedemeier ma 35 cm, fioleowokremowy blue ice nadaje się do donic. Biała wieża ma pełen białe kwiaty, Różowa Wieża ma białoróżowe podwójne kwiaty, Niebieska Wieża ma pełen niebieskie kwiaty. Wydłuzone ostrogi mają różnokolorowe Giant Cana i Mac Cana w wielu kolorach. Ruby Port ma ozdobne liście, niski wzrost, czerwone kwiaty z białymi smugami i żółtymi środkami. Spring magic Yellow ma dwukolorowe kwiaty z różu, bieli, błekitu, żółci. Po przekwitnięciu łodygi kwiatowe można ściąć. Jesienią ścinamy orliki do 2 cm, bulwki i sadzonki sadzimy i zasilamy kompostem https://gardennumberone.pl/shop/category/k%C5%82%C4%85cza-bylin/orlik
Inne gatunki orlików, razem jest ich 130, opisuję te , któe mają polskie nazwy
orlik alpejski ma niebieskie i fioletowe, dzwonkowate, 5-płatkowe kwiaty z zakrzywionymi ostrogami, kwiaty mają długie szypułki, zebrane są w kwiatostany, kępiasty pokrój, 60 cm wysokości, trójdzielne lub podwójnie trójdzielne, klapowane, niebieskozielone liście, lubi lekko kwaśne do lekko zasadowych, przepuszczalne, próchnicze, żyzne, umiarkowanie wilgotne gleby, półcień, wytrzymuje do -23,4 st, podlewamy, nawozimy nawozami organicznymi, usuwamy zwiędłe kwiaty, nie lubi przycinania, kwitnie od maja do lipca
orlik błękitny ma 80 cm, ogonkowe, głęboko klapowane liście z owłosionymi spodami, łodygi rozgałęzione, kwitnie od maja do sierpnia, wewnętrzne płatki zrastają, zewnętrzne przechodzą w ostrogę, ostroga ma 7 cm długości, dziki orlik jest niebieskobiały, ogrodowe są białe, czerwone, różowe, fioletowe, lubi słońce, cień, półcień, piaszczysto-próchnicze, umiarkowanie wilgotne, średnio zasobne w skłądniki pokarmowe gleby, odporny na mróz, w kwietniu-maju siejemy do ziemi, sadzimy 9-10 orlików na 1m2, samosiewny
orlik ciemny lubi ma tójdzielne, spodem omszone liście, ciemnofioletowe kwiaty z ostrogami, słońce, półcień, przepuszczalne, próchnicze, umiarkowanie wilgotne gleby, nie lubi podmokłej ziemi, zadzimy wiosną i końcem lata, po kwitnieniu tniemy łodygi kwiatonośne, po 2-3 latach trzeba zostawić owoce na samosiew, odporna na mróz
orlik dwubarwny ma ciemne fioletowe płątki zewnętrzne z krótkimi ostrogami, wewnętrzne białe, wyprustowaną łodygę owłosioną, odziomkowe, długoogonkowe liście z 3 jajowatych listków, lubi lekki cień, przepuszczalne, próchnicze, umiarkowanie wilgotne gleby, sadzimy wiosną i końcem lata, podlewamy regularnie, samosiewny
orlik Einsela ma cienkie korzenie płożće po ziemi, długoogonkowe liście rozety otoczone zeszłorocznymi liśćmi, zaokrąglona, tójdzielna karbowana blaszka, ciemnoniebieskie, 5-krotne kwiaty z 3 listkami miodnikowymi tworzącymi dzwon, tylni koniec miodnika tworzy ostrogę, lubi ciepło, słońce i lekki cień, przepuszczalne, żyzne, próchnicze, umiarkowanie wilgotne, wapienne gleby, nie lubi podmokłej ziemi, sadzimy wiosną lub końcem lata w odstępach, odporny na mróz
orlik kanadyjski ma długie, zwisające, czerwone kwiaty z żółtymi końcami, trójdzielne liście, okrągłe listki, rośnie do 70-100 cm, lubi półcień, próchnicze, przepuszczalne, umiarkowanie wilgotne gleby, znosi słońce, odporny na mróz
orlik Karelina ma trójlitkowe liście, listki głęboko karbowane, fioletowe kwiaty z krótkimi ostrogami, lubi półcień, przepuszczalne, żyzne, próchnicze, umiarkowanie wilgotne gleby zasadowe do lekko kwaśnych, nie lubi suszy, sadzimy po kilka sztuk w grupach, odporna na mróz, po 3-4 latach trzeba dosadzić, trudno rozmnożyć przez podział ze względu na grubośc kłącza, nasioan siejemy latem lub jesienią
orlik kaukaski ma szerokie, krótkoostrogowe, fioletowe kwiaty, trójlistkowe liście, listki dłoniastokarbowane, lubi lekki cień, próchnicze, umiarkowanie wilgotne, przepuszczalne, lekko kwaśne do obojętnych gleby, nie lubi podmokłej ziemi, sadzimy w sierpniu i wrześniu co 30-40 cm, podlewamy, nawozimy umiarkowanie kompostem lub wiosną wieloskładnikowymi nawozami, wiosną siejemy nasionka do inspektu, jesienią do gruntu, odporny na mróz, samosiewny
orlik miotlasty ma okrągłe, trójdzielne, głebokokarbowane liście, duże, jasnofioletowe kwiaty ze średnimi ostróżkami, lubi żyzne, piaszczysto-gliniaste, żwirowe, wilgotne, przepuszczalne gleby, słonce, lekki cień, odporny na mróz
orlik ostrodziałkowy ma dużę purpurowe kwiaty z żółtymi środkami, trójdzielne liście, wydłużone odcinki karbowane na brzegach, lubi zasadowe do lekko kwaśnych, żyzne, piaszczysto-żwirowe, wilgotne, przepuszczalne gleby, słońce, lekki cień, mrozoodporny, dzielimy kępy po przekwitnięciu lub siejemy latem nasiona
orlik pirenejski ma niebieskie kwiaty, trójlistkowe liście z karbowanymi, trójkątnymi listkami, liście odziomkowe, kwiaty niebieskie, lubi półcień, żyzne, przepuszczalne, umiarkowanie wilgotne, dobrze zdrenowane gleby, sadzimy wiosną i końcem lata, podlewamy, samosiewny
orlik pospolity osiąga 60 cm, dorasta do 1 m, wzniesiona, kępiasta roślina, liście karbowane, zebrane w rozety, długoogonkowe, złożone, podwójnie trójdzielne z szarawym nalotem, kwitnie od maja do lipca, pojedyncze, zwisające kwiaty, fioletowy kwiat, haczykowate ostrogi, owoc to mieszek, lubi półcień, znosi słońce, lubi gleby próchnicze, piaszczysto-próchnicze, wapienne, umiarkowanie wilgotne, średnio zasobne z skłądniki pokarmowe, odporny na mróz, dzielimy kępki i siejemy nasiona, podlewamy, wiosną dajemy nawozy organiczne i przeznaczone dla roślin kwitnących
orlik różnobarwny ma odziomkowe, złożone liście, listki spodem owłosione, tójkątne, na końcu karbowane, łodyga owłosiona, fioletowe kwiaty z białymi końcami płatków, mają zakrzywione ostrogi, lubi przepuszczalne, żyzne gleby umiarkowanie lub słabo wilgotne, słońce
orlik skalny ma odziomkowe liście z trójkątnych końcem karbowanych listków, fioletowe kwiaty o grubych płatkach i działkach, lubi słońce, lekki cień, żyzne, żwirowe, piaszczyste, wilgotne, przepuszczalne gleby, samosiewny, odporny na mróz
orlik syberyjski kwitnie w maju i czerwcu, ma klapowane, dłoniaste listki zebrane w liście złożone, niebieskie kwiaty, płatki wewnętrzne białe, ostrogi krótkie, zwinięte, dorasta do 45 cm, lubi półcień, średnio wilgotne, żyzne, ogrodowe gleby o pH 6,6-7,2
orlik wachlarzowaty ma 25 cm, trójsieczne, drobne liście, kwitnie od maja do czerwca, ma duże, zwisające kwiaty, wewnętrzne płatki zrośnięte w rurkę, zewnętrzne tworza ostrogę, kwiaty są różowe, fioletowe, niebieski z białym, lubi słońce, lekki cień, żyzne, przepuszczalne, piaszczysto-próchnicze, umiarkowanie wilgotne gleby, na zimę okrywamy, w sezonie podlewamy, dajemy nawozy organiczne lub mineralne, siejemy nasiona lub sadzimy wiosną
orlik wspaniały ma czerwone kwiaty z żółtymi środkami, trójklapowane liście na długich szypułkach, lubi półcień, próchnicze, przepuszczalne, umiarkowanie wilgotne gleby, radzi sobie na wilgotnych, nie lubi gleb podmokłych i skrajnie suchych, sadzimy wiosną i końcem lata, podlewamy w czasie kwitnienia, przez 2 lata usuwamy zwiędłe kwiaty, potem się sieje
orlik wydłużony, długokielichowy ma jasnożółte działki ustawione pod kątem prostym do płatków, ma długie ostrogi zwisające w dół, óżłte kwiaty, liście odziomkowe, trójlistkowe, listki trójdzielne, lubi próchnicze, przepuszczalne, umiarkowanie wilgotne gleby, półcień, odporna na mrżó, nasiona siejemy wiosną, wiosną też sadzimy kępki
orlik zielonawy liście odziomkowe, ciemnozielone, złożone z trójkątnych, karbowanych listków, zwisające kwiaty-środek kwiatu brązowo-fioletowy, zewnętrzna część zielonkawa, dorasta do 80 cm, kwitnie od czerwca do lipca, lubi słońce, umiarkowanie wilgotne, świeże, przepuszczalne, żyzne, próchnicze gleby
orlik złocisty ma żółte kwiaty, dorasta do 80 cm, ma złożone liście z karbowanymi, tójkątnymi listkami, lubi półcień, żyzne, próchnicze, przepuszczalne, dobrze zdrenowane, wilgotne gleby-na wilgotnej ziemi poradzi sobie w słońcu, podlewamy na słońcu i w suszę, usuwamy zwiędłe kwiaty
orlik żółty ma złożone liście z 3 karbowanych listków, żółte kwiaty, działki białawe, płatki wewnętrzne żółte, pod ziemią mocne kłącze, lubi półcień, zyzne, przepuszczalne, wilgotne gleby, samosiewny

Grzyby ektomikorytyczne, osłonkowe, także tworzą sieci mikorytyczne z roślinami. 90% roślin tworzy mikoryzę. Sieć łączy rośliny 1 gatunku i różne gatunki. Grzyby i rośliny przekazują sobie biogeny, cząsteczki obronne, wodę, hormony-kwas jasmoniowy, jasmonian metylu, rybozyd zeatyny, etylen, kwas salicylowy, rośliny oddają grzybom część cukrów, poprzez sieci to wszystko przepływa między rośliną a grzybem, pomiędzy różnymi gatunkami grzybni i między osobnikami roślin. Grzyby osłonkowe tworzą na powierzchni korzenia mufki, pomiędzy koórkami korzenia sieci Hartiga. Zbadano wpływ grzybów mikorytycznych na pomidory i bober. Bakterie korzeniowe poprawiają odporność roślin, wnikają one do komórek korzeni bo tlen atmosferyczny niszczy enzymy wiążące azot atmosferyczny. W korzeniach bakterie żyją i pozwalają roślinom przysajać N2. Wiedza na temat symbioz między roślinami i nnymi organizmami ma znaczenie dla rolnictwa. Grzyby żyjąće wewnątrz korzeni to endofity, na zewnątrz to epifity. W każdym siedlisku żyje wiele organizmów wzajemnie na siebie oddziałujących. Rośliny porozumiewają się przez hormony, lotne związki organiczne, które przenikają do gleby i strzępek grzyba, skąd poprzez specjalne receptory wnikają do korzeni innych roślin. Połączenie receptora z cząśteczką powoduje szlak reakcji dający odpowiedź fizjologiczną, zmiany bochemiczne w drugiej roślinie, pod wpływem sygnału od jednej rośliny druga zmienia wzrost, pobieranie skłądników odżywczych, wytwarza cząsteczki obronne, powstaje pętla sprzężenia wzrotnego, druga roślina odpowiada pierwszej, w ten sposób rośliny się porozumiewają. W ten sposób rośliny przekazują sobie substancje odżywcze i substancje poprawiające ich reakcje na zmiany środowiska, substancje zmieniające zachowanie roślin. Główne typy sieci to endomikorytyczna AMF i ektomikorytyczna ECM, zależnie od rośliny przeważa jeden lub drugi rodzaj. Zależności pomiędzy roślinami na zasadzie sieci mogą być kapitalistyczne gdy jeden rośliny lepiej wykorzystują sieć od innych np. pomidory, ziemniaki i cebula lepiej rosną ze sobą-pomidory i zmiemniaki to jedna rodzina psiankowatych, mają podobne receptory na korzeniach i podobne warunki dla grzybów i socjalistyczne gdzie wszystkie organizmy w sieci czerpią takie same korzyści. Rodzaj zalezności zależy od składu gatunkowego siedliska. Grzyby wybieraja rośliny wiążące najwięcej węgla, wg.teorii źródłą ujścia grzybnie wędrują wzdłuż gradientu stężęń. Strzępki są pojedyncze lub są w skupiskach-ryzomorfach, strzepki łączą korzenie jednej rośliny i wielu roślin jak pajęczyna, przez światło ryzomorfu płyną lotne związki organiczne, strzępkami płyną inne substancje, grzybnia stabilizuje glebę. Fasola zaatakowana przez mszyce połączona z innymi fasolami strzępkami wytwarza i przekazuje innym fasolom substancje przyciągające wrogów mszyc, strzępki stymulowały fasole do wydzielania lotnych związków organicznych.
Rośliny wzajemnie stymulują szlaki sygnałów związanych z białkami obronnymi PR-1, PR-2, PR-3, amoniakoliazą fenyloalaninową, lipooksygenazą, cyklazą allenowo-tlenkową, PPD, SOD, inhibitorami proteazy serynowej Pi-I, PI-II, produkcja tych enzymów zachodzi w 24 godziny co dpowiada szybkości transportu węgla przez sieć. Podobnie przebiega produkcja kwasu jasmonowego, który odpowiada za obronę przed roślinożercami i gojenie ran.
Sieci biora również udział w allelopatiach, czyli wspieraniu i ograniczaniu wzrostu jednych roślin przez drugie. Rośliny wpływają na swój wzrost poprzez wysyłanie sobie hormonów regulujących różne procesy życiowe. Rośliny inwazyjne wytwarzają związki ograniczające wzrost innych roślin i wysyłają je im. również grzyby wytwarzają hormony, które oddają roślinom, żeby wpływać na ich procesy życiowe. Grzyb wspiera rośliny, które oddają mu część asymilatów. Na podstawie pracy Wspólna sieć mikoryzowa: dominujące reakcje socjalistyczne i kapitalistyczne na możliwe interakcje roślina–roślina i roślina–mikrob na rzecz zrównoważonego rolnictwa autorstwa Asada Ullaha, Danmei Gao i Fengzhi Wu https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11020090/

Na podstawie pracy Mikoryza arbuskularna może być niekorzystna dla chwastów jednorocznych konkurujących z roślinami wieloletnimi Veroniki Řezáčovej, Milan Řezáč, Gail WT Wilson i Terezy Michalovej z 1.12.2022 r https://www.nature.com/articles/s41598-022-24669-6
Także rośliny zielne tworzą sieci mikorytyczne, zbadano sieci arbuskularne-grzyb wnika do wnętrza korzeni i tam zachodzi mikoryza i inne rodzaje mikoryz roślin jednorocznych-przymiotna kanadyjskiego i białego i dwuletnich starca jakubka i pępawy dwuletniej. W szklarni posadzono starca jakubka z przymiotnem kanadyjskim i pepawę dwuletnią z przymiotnem białym, potem część par zaprawiono szczepionką mikorytyczną, a część nie. Część próbek zaszczepionych i niezaszczepionych wzruszano, sprawdzono wzrost i rozwój samych dwuletnich i samych jednorocznych. Posadzono po 5 dwulitrowych doniczek-11x11x20 cm, użyto 10% wysterylizowanej gleby z Litomierzyc (Czechy), 45% piasku kwarcowego o grubości ziaren poniżej 3 mm i 45% zeolitu. W doniczkach posiano dane kombinacje roślin: dwuletnia-jednoroczna, dwuletnia-dwuletnia, jednoroczna-jednoroczna. Potem zaprawiono glebę grzybem bytującym na podłożu z pora i grzybów żyjących w europejskich glebach-Claroideoglomus+claroideum, Rhizophagus irregularis z fragmentami korzeni pora. Do zbadania stopnia zużywania z ziemi minerałow użyto kostrzewy łąkowej w innych doniczkach. Okazało się, że mikoryza arbuskularna wspierała pepawę i starca, poprawiając jego metabolizm fosforu i wzrost. Większośc roślin lądowych tworzy mikoryzę z grzybami, które pomagają przyswajać pierwiastki z gleby, chronią przed patogenami, za to dostają cukry z fotosyntezy. Grzyb Gigaspora margarita zwiekszył o 55% pobieranie fosforu z gleby u kukurydzy. Grzyby mikoryzy arbuskularnej ułątwiają roślinom życie na glebach ubogich w fosfor. Grzyby mikorytyczne bardziej wspierają byliny od roślin jednorocznych. Byliny zrastają się korzeniami, grzybnia łączy rózne osobniki, poprzez strzępki płyną informacje, woda, biogeny, cukry, jedne rośliny miedują to do innych. Byliny często tworza skupiska jednego rozmnozonego wegetatywnie osobnika. Byliny kradną jednorocznym substancje odżywcze i wodę poprzez grzybnie. Rosliny jednoroczne szybko dojrzewają, wydaja dużo nasion, szybko umierają, wiele z nich nie potrzebuje grzybów do przeżycia. Gatunki, którym grzyby nie są niezbędne słabo wiążą się z nimi i mniej strzępek wnika do korzeni. Byliny żyja długo, długo zzajmują jedno miejsce, z czasem zużywają jego zasoby, wtedy potrzebują grzybów, by pomogły im zdobyć skąłdniki odżywcze-sieci grzybni ciągną się kilometrami, łącząć tak odległe od siebie rośliny i transportując z daleka substancje odżywcze. Jednoroczne żyja krótko więc nie zdążą wyjałowić gleby. Z racji słabszej integracji z grzybami rosliny jednoroczne dostają od nich mniej substancji odżywczych i wody.
Grzyby są wrażliwe na zmiany właściwości gleby np. wilgotności-pod względem mikoryzy rośliny nie potrzebujące jej są bardziej odporne na zmiany w glebie. Hipoteza alternatywna-rośliny wieloletnie żyjąće na danym terenie są klonami tego samego osobnika, jeśli jakaś zmiana w środowisku mu nie służy choruje, rośliny jednoroczne co roku wydają nowe pokolenie genetycznie różne od rodziców, wśród dzieci zdarzają się osobniki lepiej radzące sobie z innymi warunkami. Na pewno nowe wiosenne pędy bylin zagłuszają kiełkująće maleńkie siewki jednorocznych, na nowym terenie podczas kiełkowania kolonizują go rośliny szybciej rozwijające się, mające większe siewki-zagłuszają one mniejsze i wolniej rosnące siewki. Na razie porównano rośliny jednoroczne z dwuletnimi, chociaz starzec jakubek może być wieloletni, dwuletnie nie są bylinami, które są wieloletnie, dwuletnie w jednym roku rosną same, w drugim wydają potomstwo i umierają. Ogrodnicy rozrózniają jeszcze byliny od cebulkowych. badano rodzime dla Europy Środkowej starca jakubka, pępawę dwuletnią, przymiotno kanadyjskie i białe, posiano nasionka na glebach zaprawionych grzybniami mikorytycznymi i nie. Okazało się, że obecnośc grzybów wspiera wzrost i rozwój każdej z roślin, jednak gorzej wspierał jednoroczne. Okazało się też, że byliny, jednoroczne i dwuletnie mogą żyć obok siebie bez względu na obecność grzybów mikoryzujących. Przymiotno białe wydaje dużo nasion, szybko rośnie, szybko wydaje nowe nasiona, dlatego szybko się rozrasta, pępawa lepiej radzi sobie w obecności przymiotna białego jeśli w tworzy sieć mikorytyczną. Zmiany parametrów gleby nie przeszkadzały ani jednorocznym ani dwuletnim, w w uprawie doniczkowej przeszkadzały kurcząca się zawartośc fosforu, konkurująće ze sobą rośliny zabierały go sobie. Nie ma znaczenie wzruszanie ziemi, ponieważ sieci grzybnia szybko się regeneruje. Para przymiotno kanadyjskie-starzec jakubek obecnośc grzybni nie wpłynęła na ich wzrost i rozwój. Znaczenie ma ilość fosforu w glebie-im więcej tym lepszy wzrost. Wnoski z pracy był takie, że grzyby mikoryzujące wspierają wzrost roślin, bardziej byliny i dwuletnie niż jednoroczne.
Drzewa poprzez sieci mikoryzująće wspierają się wzajemnie. Sieć to nie tylko grzybnia, też zrośnięe ze sobą korzenie, którymi bezpośrednio substancje i informacje płyną z rośliny do rośliny. Byliny zrastają się ze sobą. Jeśli posadzi się różową i niebieską sępolię w jednej doniczce w następnych sezonach wyda kwiaty fioletowe, czyli osobniki czerwono kwiaty i niebieskokwiaty zroastają się i zachodzi przepływ genów. Dwuletnie tworzą kępki np. grupki stokrotek i niezapominajek, którę też są połączone. Maki mają korzenie palowe, duże, korzeń rośnie w głąb ziemi, trudno zrosnąć się w ten. Popatrzmy na przykład 2 jednorocznych gatunków chabra błąwatka z astrowatych i maku polnego z makowatych, nie są spokrewnione, mają różne wymagania-chaber rośnie na glebach ubogich w wapń, mak lubi gleby wapienne, o pH powyżej 7, zasobne w azot, obie rośliny lubią lekkie, przepuszczalne, piaszczyste gleby. Rosliny wskaźnikowe mają wąski zakres tolerancji ekologicznej-rosną w określonych warunkach, jednak wapniolubny mak i nie lubiący wapnia chaber rosną razem. Częśto rosną obok siebie. W jakiś sposób się wspierają. Rosną one w zbożach, które też są jednoroczne, więc rośliny jednoroczne też się wspierają, różne gatunki, rodziny, klasy-jednoliścienne zboża i dwuliścienne chwasty jakoś się wspierają. Także na miedzach rośnie wiele roślin jednorocznych obok siebie, czasem tylko przez 1 sezon, czasem częściej. Rośliny różnych rodzin nie zrastają się, więc musi chodzić o inną zależnośc, być może właśnie przez strzępki grzybów mikoryzujących. Przytoczona praca badała tylko mikoryzę arbuskularną, a co z mufką grzybową-grzybnia oplata korzenie od zewnątrz? Co z grzybami oplatającymi korzenie strzępkami? Co z siecią Hartiga-strzępki wnikają między komórki korzeni? Niepotrzebnie wyjałowionon glebę, jeszcze w najbardziej drastyczny sposób poprzez napromieniowanie. Gleby w środowisku są pełne różnych gatunków grzybów, bakterii, protistów, riketsji, glonów. Jedne są chorobotwórcze inne korzystne, cały ekosystem polega na zależnościach między wieloma organizmami. Projekt badania-posianie nasion maka polnego i chabra bławatka na odchwaszczonym kawałku ziemi. Wcześniej zbadanie flory gleby-posiew, wymaz, zbadanie składu mikrobioty, potem patrzenie jak rośliny rosną same i w razem, po obumarciu roślin zbadanie końcowych części korzeni pod kątem grzybni-wystarczy mikroskop świetlny. Celem jest znalezienie wpsólnych gatunków grzybów dla obu roślin. W ten sposób można badać wszelkie gatunki roślin i grzybów.

Przyczyny chorób oczu u psa to infekcje, mechaniczne urazy, wady wrodzone, starzenie, zaczerwienienie, tarcie łapkami, wyciek ropy, tarcie oczu, łzawienie, światłowstręt, mrużenie oczu, zmętnienie źrenicy, zmętnienie źrenicy, ropa w kącikach oczu to objawy, są w obu lub jednym oku. Choroby to wady ukształtowanie powiek-wywinięcie, podwinięcie, zaćma, jaskra, posepujący zanik siatkówki, zapalenie spojówek, zespół suchego oka, wypadnięcie gruczołu trzeciej powieki. Leczenie polega na kropelkach lub operacji. Zdrowe oczy są czyste, błyszczące, mają tęczówkę i czarną źrenicę o równych brzegach, oba oczy są takie same. Każda zmiana w oczach wymaga wizyty u lekarza. Przyczyny chorób oczu to wady anatomiczne, uszkodzenia mechaniczne, bakterie, wirusy, nowotwory galki ocznej i spojówek, starzenie, cukrzyca daje zaćmę, nadcisnienie jaskrę-ważne jest leczenie chorób podstawowych. Wywijanie powiek do środka-netropium daje podrażenienia oczu rzęsami i sierścią, które powoduje stan zapalny, choroba jest dziedziczna, pojawia się u kilkumiesięcznych szczenit, leczenie polega na operacji, która przywraca wygląd powieki. Wywijanie powieki na zewnątrz-ektopium odsłania 3 powiekę i spojówkę, powstaje kieszonka, gdzie zbierają się zanieczyszczenia drażniące gałke oczną, leczy się operacyjnie. Zaćma to zmętnienie soczewki oka, które uposledza widzenie, jest wrodzona, wskutek niedoborów pokarmowych, zaburzeń hormonalnych, starzenia, prowadzi do utraty wzroku, leczy się chirurgicznie, postępujący zanik siatkówki to nieuleczalna, wrodzona choroba czsta u niektórych ras, daje utratę wzroku, niewidomy pies może szczęsliwie żyć na zamkniętym podwórku i spacerując z opiekunem po znanej okolicy-w jego otoczeniu nie wolno nic zmieniać. Jaskra to wzrost cisnienia w oczach i zniszczeniu struktur gałki ocznej, jest dziedziczna, powstaje w wyniku urazów i chorób, daje ból oczu, utratę wzroku, leczy się kropelkami lub operacją, często leczenie jest bezskuteczne. Zapalenie spojówek to zaczerwienione, spuchnięte, łzawiąće oczy z ropna wydzieliną, przyczyny to bakterie, wirusy, alergie, urazy, leczenie polega na podawaniu antybiotyków, leków przeciwzapalnych, przeciwalergicznych-wszystkie w kroplach. Zespół suchego oka, zuche zapalenie rogówki i spojówki spowododowany brakiem łez, które oczyszczają i nawilżają oko, co sprzyja infekcjom, przyczyny to autoagresja, cukrzyca, niedoczynność tarczycy, nadczynnośc nadnerczy, choroby zakźne-nosówka, objawy to przekrwienie, tarcie, mrużenie oczu, wrzody rogówki, leczy się sztucznymi łzami, antybiotykiem, przemywaniem oczu. Wypadnięcie gruczołu trzeciej powieki-fałd śluzówki wypada na zewnątrz jako przekrwiona grudka, przyczyny to urazy głowy, stany zapalne, leczenie polega na wstawieniu fragmentu na miejsce, czasem przyszyciu. Czerwone oczy to rpzekrwienie to objaw zapalenia spojówek, który wymaga wizyty u lekarza, który go zdiagnozuje. Niewielkie ilości ropy nie są chorobą, to wypchnięte z oka zanieczyszczenia-ednik naszych gili z nosa, duża ilośc zółtej lub zielonkawej ropy mówi o stanach zapalnych oczu będących skutkiem zakażeń bakteryjnych, wirusowych, ciał obcych, wymaga leczenia. Ropę zbieramy płatkiem nasączonym wodą lub płynem dla psów, długowłsoym psom przycinamy sierść by nie drażniła oczu, zakrapiamy oczy antybiotykiem, sztucznymi łzami, smarujemy maściami, czasem konieczny jest kołnierz, by pies nie tarł oczu łapkami https://psibufet.com/blog/zdrowie/choroby-oczu-u-psa dbanie o czy o też leczenie chorób podstawowych, odpowiednia dieta, picie odpowiedniej ilości wody, sen, relaks, ruch.
Zdrowe kocie oczy są czyste, bystre, przejrzyste, bez łzawień i wysieków, czasem wilgotnieją, pojawia się wydzielina. Przyczyny chorób oczu to choroby bakteryjne, urazy, wady wrodzone-niedrożne kanaliki łzowe, wywinięcie powieki do środka. Objawem jest wysunięcie 3 powieki, która zachodzi na oko-3 powieka rejestruje zmiany oświetlenia i np. budzi kota i zabezpiecza oczy przed urazami. Każda choroba powoduje częściowe zasłonięcie gałek ocznych 3 powieką więć taki objaw trzeba pokazać weterynarzowi. Kaliciwiroza i herpeswiroza atakują drogi oddechowe i oczy, czasem dochodzi do bakteryjnych nadkażeń-oczy ropieją, łzawią, czasem wydzielina zakleja powieki, może dojśc do uszkodzenia rogówki, utraty wzroku, posocznicy, dlatego choroby te trzeba leczyć i przez leczenie podstawowe lekam i przeciwwirusowymi, przeciwzapalnymi, antybiotykami, kroplami do nosa i miejscowo kroplami do oczu z antybiotykiem. Infekcje bakteryjne dają ból i opuchliznę, antybiotyk wkrapia się do obu oczu. Urazy mechaniczne z bójek, wypadków leczy się sterydowymi kroplami i maściami. Wady anatomiczne jak entropium, ektopium leczy się chirurgicznie. Zatkanie kanalików łzowych zdarza się po katarze, usuwa się blokadę operacyjnie, podobnie jak nowotwory. Chirurgicznie leczy się zaćmę i pewne stadia jaskry. My nie możemy podawac kotu naszych leków, przemywać oczu rumiankiem, przemywać można przegotowana letnią wodą, naparem ze świetlika, solą fizjologiczną, lekami przepisanymi przez lekarza https://www.dolina-noteci.pl/Kocie-problemy-z-oczami-co-robic-blog-pol-1657798435.html?srsltid=AfmBOorJO9kplg2Pt7HjSyN0E2OJP0xp15AtQAqpbz0ciWMrmGQ0gu6f