biologia i ochrona przyrody

Nocek Alkatoe Myotis alcathoe brązowe futerko na grzbiecie i białe na brzuszku, krótkie uszka z nozowatymi koziołkami, nosek różowy, jasnobrazowy pyszczek, najmniejszy nocek.
Nocek Bachsteina Myotis bechsteinii długie, owalne uszy, szary, ciemny grzbiet, brzuch popielaty, drobny pyszczek.
Nocek ostrouszny Myotis blythii brązowy grzbiet, biały brzuch, krótki pyszczek, krótkie trójkątne uszy, długi ogonek.
Nocek Brandta Myotis brandtii brunatne futerko, brzuch popielaty, uszy z boku głowy są duże, mały, brązowy, ostry pyszczek.
Nocek kosmaty Myotis dasycneme brązowe futerko, krótkie uszka, brzuch jasnobrązowy, pyszczek krótki, jeden z największych nocków.
Nocek rudy Myotis daubentonii zaokrąglone, małe uszka z krótkimi koziołkami, krótki pyszczek, duże stopy, grzbiet brunatny, brzuch popielaty.
Nocek orzęsiony Myotis emarginatus brunatny grzbiet, jasnh brzuch, futro na brzchu ma brązowe końcówki, uszy mają do połowy wycięcie, ogonek owłosiony.
Nocek duży Myotis myotis owalne szerokie usze, młode osobniki maja futro szaro-brunatne, starsze pomarańczowe, skrzydła są ciemnobrązowe, brzuch jasny.
Nocek wąsatek Myotis mystacinus ciemne futro na grzbiecie, jasne na brzuchu, trójkątne uszka z wycięciem, szpiczasty pyszczek, mały nosek.
Nocek Natterera Myotis nattereri grzbiet brązowy, brzuszek biały, jasne, długie uszka, ciemnie skrzydła.
Mroczek posrebrzany Vespertilio murinus futro na plecach ma ciemnoszare nasady i srebrne końcówki, popielato futro na brzuchu, czarne, okrągłe uszka, szeroki pyszczek i nosek. Ten agtunek ma 2 pary sutków.
Mroczek pozłocisty Eptesicus nilssonii futro jest ciemne i długie, końcówki włosów pozłacane, uszka czarne, zaokrąglone, trójkątne, pyszczek czarny, brzuch jasnobrązowy.
Mroczek późny Eptesicus serotinus na grzbiecie futro jest ciemnobrązowe, ma jasne konce, uszy ciemne, trójkątne, pyszczek ciemny zaostrzony, błony lotne ciemne, brzuch jaśniejszy od grzbietu.
Karlik malutki Pipistrellus pipistrellus małe, czarne, okrągłe uszka, grzbiet brązowy, brzuch jaśniejszy, pyszczek krótki, spłaszczony.
Karlik średni Pipistrellus kuhlii duże, trójkątne uszy, grzbiet szarobrązowy, błony lotne czarne, brzuch popielaty, pyszczek szeroki, krótki, nosek szeroki.
Karlik większy Pipistrellus nathusii brunatne, trójkątne uszka, brunatne błony lotne, grzbiet brązowy, brzuszek popielaty, pyszczek szeroki, nosek okrągły.
Karlik drobny Pipistrellus pygmaeus brązowy grzbiet, nosek płaski, małe, czarne, zaokrąglone uszy, czarny, szeroki nosek. 
Borowiec olbrzymi Nyctalus lasiopterus uszka małe, trójkątne, grzbiet brązowy, pyszczek brązowy, owalny. Brunatne błony lotne.
Borowiec wielki Nyctalus noctula duże, owalne uszka, pomarańczowe futro na uszach, brzuchu i plecach, zeroki, trójkątny, pomarańczowy pyszczek, mały nosek.
Borowiaczek Nyctalus leisleri brązowo-pomarańczowe futro, nasada włosa ciemniejsza, koniec jaśniejszy, okrągłe uszka, szpicasty pyszczek.
Gacek wielkouch Plecotus auritus herbaciany grzbiet, biały brzuch, duże, owalne uszy, mały, płaski, różowy pyszczek. skrzydła brązowe.
Gacek szary Plecotus austriacus duże, trójkątne uszy, brązowy grzbiet, uszy i ciemniejsze skrzydła, brzuch jasnoszary, pyszczek długi, trójkątny.
Mopek Barbastella barbastellus długie futerko, na grzbiecie ciemnobrązowe, na brzuchu jasniejsze, trójkątne, szerokie, duże uszy, trójkątny pyszczek.
Podkowiec mały Rhinolophus hipposideros duże, okrągłe uszy z kończykami, są brązowe, grzbiet brązowy, błona lotna ciemno brązowa, brzuch jasno brązowy, pyszczek owalny.
podkowiec duży Rhinolophus ferrumequinum jasno brązowy grzbiet, brzuch blady, uszka szpiczaste, błony lotne brązowe, pyszczek płaski, nosek pomarszczony, okrągły.

Niesporczaki Tardigrada, inaczej niedźwiedzie wodne to typ bezkręgowców z pierwoustych Protostomia. Są małe, zamieszkuja różne środowiska, ich ciało jest podłuzne, robakowate, ma głowę i tułów z 4-8 nóżkami z pazurkami lub przylgami, które pomagają im zdobywać pokarm, jedzą głównie części roslin. ciało niesporczaka pokrywa oskórek ze zgrubieniami na grzbiecie, nie maja barwnika ich kolor wynika ze spozywanych barwników roslinnych, pod oskórkiem są mięśnie umozliwiające żerowanie, jama ciała to miksocel, powstały z połączenia worków celomatycznych z pierwotną jamą ciała, układ pokarmowy zaczyna się ryjkiem, który prowadzi do gardzieli, ona zasysa pokarm do przełyku, skąd idzie on do jelita środkowego i do tylnego zakończonego odbytem, wydalanie jest przez gruczoły slinowe, kosmki jelitowe-produkty przemiany materii wychodzą przez odbyt oraz przez cewki Maliphiego położone na granicy jelita środkowego i tylnego, cewki to kanaliki odchodzące od jelita, które odbierają z hemolimfy pordukty przemiany materii. Segmentowany układ nerwowy jest ze zwojów nadprzełykowego i podprzełykowego, obrączki okołoprzełykowej, 4 zwojów brzusznych, narządy zmysłów to światłoczułe plamki oczne i szczecinki. Niesporczaki sa rozdzielnopłciowe lub obojnakami, po stronie brzusznej są gonady, samice mają nieparzyste przewody z gonad, samce parzyste, albo uchodzą oddzielnie lub do kloaki, wiele gatunków ma dymorfizm płciowy, wiele ma tylko samice rozmnażające sie partenogenetycznie. Sa jajorodne, rozwój porsty bez larwy, jest linienie, żyją 9 miesięcy, ale w niesprzyjających warunkach np. bez wody wchodzą w stan anabiozy (kryptobiozy), czyli życia utajonego i tak mogą trwać ponad 100 lat. Powierzchnia jaj jest pieknie rzeźbiona-cecha taskonomiczna. Role układu krążenia stanowi płyn wypełniający miksocel.
Wytrzymuja ekstremalne ciśnienie, od -273 st. C do 150, ekstremalne dawki promieniowania jonizującego, skraje zasolenie i wartości pH. Odwodniony niesporczak pozbywa sie wody z ciała przez co przyjmuje kształt odwodnionej kulki, jego metabolizm zwalnia, tak wytrzymuje ponad 100 lat, po ponownym kontakcie z wodą, chlonie ją, odzyskuje kształt i wraca do żerowania i rozmnażania.
Niesporczaki zamieszkują wszystkie środowiska, jest w stanie przeżyc w przestrzeni kosmicznej, preferuja wilgotne środowiska roślinne np. pokryte warstewką wody liście, ale można je spotkać wszędzie z dnem oceanicznym włacznie. Są gatunki jedzące bakterie i pierwotniaki. Pojawiły się ponad 530 milionów lat temu i prawie sie nie zmieniły do dzisiaj.

O tym jakie CO2 ma dla roslin opisałam w dziale fizjologia roslin, teraz kolej na zwierzęta i ludzi. Hemoglobina to białko, odpowiadające za transport tlenu do tkanek, tylko w 15% transportuje CO2. Jego większość transportowana jest w postaci wodorwęglanów Hemoglobina zbudowana jest z 4 podjednostek (tetramerów), każda podjednostka ma pierścień hemowy z atomem żelaza Fe2+ w środku, może więc wiązać 4 cząsteczki O2, przyłączenie jednej ułatwia przyłączenie następnej. CO2 wiąże się z grupami aminowymi tworząc karbaminowe -NHCOO-. Jednak wiekszość przemieszcza się w postaci wodorowęglanu. Przyłączenie tlenu w płucach do żelaza powoduje uwolnienie z hemoglobiny kationu wodoru, łączy się on z jonem wodorowęglanu, powstaje woda i uwalniany jest CO2 wydychany do powietrza. Gdy w tkankach uwalnia się O2, H+ przyłącza się do uwalnianego z komórek CO2 powstaje HCO3-, który odpowiada za równowagę kwasowo-zasadową krwi. Niedotlenienie uniemozliwia całkowite utlenienie glukozy, powstaje 2,3-bisfosfoglicerynian łączący sie z hemoglobiną, skutek to spadek jej powinowactwa do tlenu i uwolnienie go do tkanek.
Efekt Bohra to spadek pH Hb, czyli zwiększenie stężenia jonów H+, dzieki anhydrazie węglanowej, która rozkłada H2CO3 do H+ i HCO3-, skutek to uwalnianie O2 z Hb do tkanek. Niedobór tlenu lub zwiekszone ciśnienie parcjalne CO2 powoduje zakwaszenie krwi, dzieki czemu zwieksza się uwalnainie O2 z Hb oraz rośnie tempo oddychania, za to spadek cisnienia parcjalnego CO2 powoduje hipokapnię (hipokarbię), która powoduje zasadowice oddechową, alkalozę oddechową, która powstaje w wyniku hiperwentylacji lub spadku stęzenia CO2 w powietrzu, skutkiem może być nawet zanik oddychania. Przeciwnym skutkiem jest hiperkapnia czyli wzrost cisnienia parcjalnego CO2, skutek spadku stężenia O2 lub zwrostu stężenia CO2 w atmosferze, choroby utrudniające oddychanie.
We krwi jest zawsze stężenie HCO3-, niezależnie czy jesteśmy w zamkniętym pomieszczeniu 9m2 czy w lesie lisciastym, stężenie CO2 w krwi żylnej wynosi 6,5%, czyli 45 mmHg, całkowita ilość CO2 w naszym ciele wynosi 120 litrów, jeśli stężenie rośnie np. w czasie wysiłku, lub gdy spimy przykryci na głowę to przyspieszamy wydalanie CO2 szybciej oddychając. Gdy w zamkniętym pomieszczeniu stężenie CO2 wynosi 0,15% to powietrze odczuwamy jako nieświeże i duszne (50% populacji, nie każdy), 0,2% jest może spowodowac omdlenie osób np. serca, płuc lub starszych (1 osoba mdleje, reszta ok. 10, 30, 50 zależnie co to za miejsce nic nie czuje), 1% atmosfery następuje, 1,5% to wzrost częstotliwości oddechów, 1,5% czyli na oketach podwodnych, stacjach kosmicznych, busach z miejscami dla 30 osób wożacymi 100 osób, zamkniętej sypialni, gdzie spi kilka osób np. w schronisku, na obozie itd., zamknięte sale gdzie przebywa wiele osób przez dłuższy czas, Można całkiem normalnie tak funkcjonować, 2% powoduje wzrost częstości oddechów, również takie stężenie bywa w przeładowanych autobusach, zamknietych pomieszczeniach, gdzie jest wiele osób np. klasach, nie zawsze mozna otworzyć okno wiele osób dobrze reaguje na większe stężenie CO2 niż na zbyt niską temperaturę np. w zimie.
Płyny ustrojowe zawierają mniej CO2 niz cały organizm, na litr krwi opuszczającej płuca przypada 500 cm3 CO2, czyli 40 mmHg, krew wpływająca do płuc ma w litrze 550 cm3, czyli 46 mmHg. Takie stężenie jest konieczne do utrzymania rónowagi kwasowo-zasadowej krwi.
Większe stężęnie CO2 we krwi zwiększa pobudliwośc osrodka oddechowego-kurczą się mięśnie oddechowe, zwiększa się wdech i ośrodka pneumotaksycznego-rośnie liczba oddechów, więc więcej CO2 zimą oraz większe śtężenie tlenu powolepsza dotlenienie tkanek. Za to czysty tlen wstrzymuje pracę osrodka oddechowego. Nadmierny wysiłek, czy spadek cisnienia parcjalnego tlenu wzmagaja oddychanie nie po to by wydalić CO2, ale by dostarczyć O2, którym oddychamy, wiemy, że cżłowiek w zamkniętym pomieszczeniu zuzywa tlen, gdy rośnie stężenie CO2 rośnie częstośc oddechów, ale gdy CO2 jest neutralizowany częstość oddechów tylko nieznacznie wzrasta (częstość czyli ilość, częstotliwość czyli ilośc oddechów w czasie używam zamiennie), czyli to CO2 jest czynnikiem regulującym oddychanie, O2 jest potrzebny do oddychania komórkowego, czyli wytwarzania energii potrzebnej do zachowania procesów zyciowych, ale CO2 jest czynnikiem potrzebnym do pobierania tlenu. Zatoki szyjne leżące u podstaw tętnic szyjnych mają receptory chemiczne reagujące na wzrost stężenia hCO3- lub spadek O2 i wysyłają sygnał do ośrodka oddechowego wzmagający jego pracę, jednak CO2 to najwazniejszy czynnik regulujący oddychanie (wymianę gazową).

Jednym ze składników smogu jest tlenek azotu, czy rzeczywiście trzeba się go bać? Tlenek azotu rozszerza naczynia krwionośne, obniżając ciśnienie krwi i ułatwiając jej przepływ do tkanek, dzięki czemu wszystkie narządy są lepiej dotlenione i odżywione, powstaje pod wpływem słońce w skórze, ale chociaż słońce zwiększa jego syntezę, to powstaje w ciele przez cały czas, dlatego, że jest nam potrzebny. NO powstaje z L-argininy w czasie cyklu mocznikowego w wątrobie przy udziale syntetaz NOS, tlenu, nukleotydów NADPH+, arginina jest hydroksylowana, dołączona jest grupa wodorotlenowa, powstały związek utlenia się do cytruliny i NO, potem cytrulina może z powrotem zostać zmieniona w argininę. Syntetazy NOS są także w wielu częściach mózgu. NO szybko zostaje utleniony do azotynu i azotanu. NO aktywuje cyklazę guanylową, enzym produkujący guanozyno-3′,5′-monofosforan, który rozszerza mięśniówkę naczyń krwionośnych Tlenek azotu powstaje w wyniku trawienia buraków, rukoli, szpinaku. Syntetaza NO występuje w makrofagach, monocytach, neutrofilach i jest aktywowana przez interferon gamma i czynnik martwicy nowotworów, a hamowana przez interleukiny 4 i 10 i czynnik wzrostu beta. Nadmiar NO w komórkach powoduje ich apoptozę, co chroni przed nowotworzeniem oraz niszczy komórki prozapalne, NO bierze udział w wygaszaniu stanu zapalnego, działa więc przeciwzapalnie, niweluje stany zapalne w ciele. Ponadto to neuroprzekaźnik odpowiada za jakość snu, poprawia ukrwienie penisa i wspomaga erekcję, łagodzi ból wspomaga pamięć, koncentrację, ułatwia uczenie się, łagodzi stres, poprawia ukrwienie mięśni, polepsza jakość treningu. Tlenek azotu stymuluje za przetwarzanie dźwięków w mózgu. W nadmiarze jest toksyczny, jak wszystko, u osób z niskim ciśnieniem lub wadami serca może spowodować zapaść, co zdarza się podczas znieczulenia tlenkiem azotu. W smogu jest go zbyt mało, by mógł zaszkodzić, szybko reaguje z tlenem dając NO2, który żeby był toksyczny, musi być stężony, tu jest rozcieńczony w innych substancjach, między innymi obojętnej dla zdrowia sadzy (sadza to kilku do kilkudziesięciu atomowe cząsteczki węgla). Mógłby co prawda zmieniać kwasowość gleb i wód, ale szybko jest neutralizowany przez obecne w glebie i wodach pierwiastki. Tam i tak powstają związki azotu w wyniku rozkładu materii organicznej, większe przenawożenie daja nawozy stosowane w rolnictwie.

U roślin tlenek azotu powstaje podczas przemian azotowych w wyniku pracy reduktazy azotanowej i reakcji utleniania i redukcji, orz metabolizmowi bakterii symbiotycznych to jest sygnałową cząsteczką w szlakach transdukcji sygnałów, razem z kwasem salicylowym, jonami wapnia, cGMP i cAMP bierze udział w szlaku sygnalu ekspresji genów, dzięki czemu skraca czas uśpienia nasion, bierze udział w stymulacji kiełkowania, w procesach starzenia roślin i hamowaniu kwitnienia, razem z cAMP, cGMP, kwasem salicylowym i jonami wapnia aktywuje geny odpowiedzi na stres, biorą udział w reakcjach na elicytor, czyli patogen lub toksynę, biorą udział w reakcjach odpornościowych roślin, w zamykaniu szparek w odpowiedzi na suszę, niweluje wolne rodniki tlenowe, reguluje apoptozę, tworzenie drewna.

Nocą i wieczorem otwierają się kwiaty roslin zapylanych przez ćmy, nocne ptaki i ssaki. W Polsce są:
Wiesiołek czerwonokielichowy Oenothera glazioviana proste łodygi, języczkowate, skrętoległe, lekko karbowane liście, żółte, dzwonkowate kwiaty, 4 płatki i podługowate działek.
Wiesiołek czerwonołodygowy Oenothera rubricaulis prosta łodyga, lirowate, u nasady mocno karbowane, tępo zakończone liście siedzące, żółte, 4-płatkowe kwiaty na długich szypułkach, lancetowate działki.
Wiesiołek czworograniasty Oenothera tetragona proste łodygi, liście języczkowate, zaostrzone na końcach, nasady wrosłe, cytrynowożółte, 4-krotne kwiaty, czerwone, lancetowate działki.
Wiesiołek drobnokwiatowy Oenothera parviflora proste, brunatne łodygi, skrętoległe, lancetowate, siedzące liście, żółte, 4-krotne kwiaty, płątki sercowate, kwiaty zebrane w baldaszek szczytowy.
Wiesiołek dwuletni Oenothera biennis pojedyncza, wzniesiona, owłosiona łodyga, liście odziomkowe krotkoogonkowe odwrotnie jajowate, łodygowe krótkoogonkowe lancetowate, czerwone nerwy, zółte, 4-krotne kwiaty, sercowate płatki, owoce to jajowate torebki z 4 klapami, roślina lecznicza ziele leczy atopowe zapalenie skóry, miażdżycę i choroby serca, cukrzycę, RZS, roślina ozdobna, olej z wiesiołka to skąłdnik kremów, szminek, błyszczyków i balsamów do ciała.
Wiesiołek dziwny Oenothera paradoxa krótkoogonkowe, języczkowate liście, łodyga brązowa, żółte kwiaty z 4 sercowatymi płatkami i bladozielonymi, trójkątnymi działkami.
Wiesiołek fałszywy Oenothera pseudochicaginensis języczkowate liście, brązowa łodyga, 4 żółte sercowate płatki i lancetowate działki.
Wiesiołek flemingski Oenothera flaemingina brązowa łodyga, języczkowate liście, 4-krotne żółte kwiaty, sercowate płatki, lancetowtae działki.
Wiesiołek Hoelshera Oenothera hoelscheri prosta zielona łodyga, pwłosione, drobne języczkowate liście, żółe kwiaty 4-krotne, zebrane na szczycie w baldachogrono, drobne, lancetowate działki, długie szypułki.
Wiesiołek Isslera Oenothera issleri prosta łodyga, gęste, skrętoległe, sercowate liście, sercowate nasady, żółe kwiaty na długich szypułkach zebrane w baldachogrono na szczycie łodygi.
wiesiołek krzaczasty Oenothera fruticosa tworzy kepki, czerwone łodygi, języczkowate liście, maja krótkie ogonki, zwęzone nasady i drobne, języczkowate przylistki, ulistnienie skrętoległe, żółte, 4-krotne kwiaty na szczycie zebrane w baldaszki.
Wiesiołek krzyżowy Oenothera cruciata siedząće, lancetowate, nakrzyżległe liście siedzące, czerowna łodyga, żółte, długoszypułkowe, 4-krotne kwiaty zebrane w szczytowe grona.
Wiesiołek mylący Oenothera fallax siedzące, zwęzone ku nasadzie liście, sa lancetowate, łodyga brązowa, kwiaty żółte, 4-krotne, podłużne działki, kwiaty zebrane w baldachogrona na długich szypułkach.
Wiesiołek nyski Oenothera victorini brazowa, prosta, pojedyncza łodyga, liście języczkowate, skrętoległe, wąskie, żółte, 4-krotne kwiaty zebrane w grona szczytowe, trójkątne działki, długie szypułki.
Wiesiołek ostrolistny Oenothera acutifolia skretoległe, podłużne jajowate liście krótkoogonkowe, lancetowate podkwiatki, kwiatostan to baldachogrono z żółtych, 4-krotnych kwiatów.
Wiesiołek pachnący Oenothera suaveolens krótkoognkowe, jajowate, zaostrzone, zwężone ku nasadzie liście, prosta, pojedyncza, brązowa łodyga, żółe, 4-krotne kwiaty w baldachogronach.
Wiesiołek piaskowy Oenothera oakesiana jasnobrazowa, pojedyncza łodyga, kwiaty żółe, 4-krotne w baldachogronach, lancetowate, bardzo krótkoogonkowe liście.
Wiesiołek puntkowany Oenothera punctulata prosta, zielona łodyga, długie, lancetowate, rzadko ząbkowane, skrętoległe liście, żółte, 4-krotne kwiatyw baldaszkach, lancetowate działki.
Wiesiołek póxnokwitnący Oenothera pycnocarpa jajowate, zwężone ku końcowi siedzące liście, zielona, pojedyncza łodyga, jajowate liście, 4-krotne, zółe kwiaty, lancetowate działki, kwiaty zebrane w sierpik.
Wiesiołek Rennera Oenothera canovirens czrwone, owłosione łodygi, języczkowate, owłosione, mięsiste liście, skrętoelgłe ulistnienie, żółe, 4-krotne kwiaty w baldachogronach.
Wiesiołek turoszowski Oenothera royfraseri zielone, proste łodygi, jajowate, podłużne, tępo zakończone, skrętoległe liście, żółte kwiaty z 4 płatkami i lancetowatymi działkami, lancetowate przysadki.
Wiesiołek śląski Oenothera subterminalis brazowe łodygi, krótkoognkowe, wrzecionowate, skrętoległe liście, zółe, 4-krotne kwiaty w baldachogronach, wąskie działki.
Wiesiołek środkowoniemiecki Oenothera jueterbogensis brazowa łodyga, wrzecionowate, siedzące liście, ulistnienie skrętoległe, zółe kwiaty 4-krotne w baldachogronach, lancetowate działki.
Wiesiołek Tacika Oenothera tacikii brązowa, prosta, pojedyncza łodyga, żółe, 4-krotne kwiaty z lancetowatymi działkami, języczkowate liście.
Wiesiołek trwały Oenothera perennis brązowe, cienkie, pojedyncze łodygi, języczkowate liście siedzące, żółte kwiaty, 4 sercowate pąłtki, 4 lancetowate działki, kwiaty w baldachogronkach.
Wiesiołek Weina Oenothera wienii zielonkawa łodyga, języczkowate, łukowato zgięte w dół liście, ulsitnienie skrętoległe, żółe, długoszypułkowe, 4-krotne kwiaty zebrane w baldachogrona.
Wiesiołek wierzbolistny Oenothera salicifolia zielona zgięta łodyga, bradzo krótkoogonkowe, wrzecionowate liście, żółte, 4-krotne kwiaty w baldachogronach, liście i łodyga owłosione.
Wiesiołek wrocławski Oenothera wratislaviensis języczkowate liście siedzące, koniec zaotrzony, blaszka ma równą szerokość, brunatna łodyga rozgałęziona na szczycie, żółte, 4-krotne kwiaty w baldachach.
Wiesiołek wydmowy Oenothera ammophila łukowato zgięte, brązowe łodygi, języczkowate, drobne, skrętoległe liście, żółe, 4-krotne kwiaty w gronach szczytowcyh.
Wiesiołek zgiętoosiowy Oenothera albipercurva rozgałezione, zielone łodygi, jajowate liście, nasady lekko sercowate, końce zaostrzone, żółe, 4-krotne kwiaty w szczytowym gronie.
Wiesiołek zwężony Oenothera perangusta brązowe łodygi, jajowate liscie zwężone w ogonek, na szczycie zaostrzone, żółte, 4-krotne kwiaty w szczytowym gronie, lancetowate, częściowo zrosłe działki.
Wiesiołek ozdobny Oenothera macrocarpa płożąca się rozgałęziona łodyga, pojedyncze, lancetowate, ząbkowane liście, żółte, 4-krotne kwiaty, działki w czerwone plamy, owoce to skrzydlaki, roślina ozodbna.
Lewkonia długopłatkowa Matthiola longipetala rozgałęziona, podnosząca się łodyga, lancetowate liscie, 4-płatkowe, fioletowe kwiaty, owoce to łuszcyzny z 2 rózkami na długich szypułkach.
Lewkonia letnia Matthiola incana rozgaęłzione łodygi, długie, języczkowate, szare liście, łodygi i liście szare i omszone, kwiaty barwne, duże, zebrane w grona szczytowe, 4 fioletowe płątki, jasna rurka korony, roślina ozodbna.
Matthiola varia rozgaęłziona łodyga, drobne, cienkie liście, fioletowe, 4-płatkowe kwiaty.
Dziwaczek Jalapa Mirabilis jalapa liście jajowate, skrętoległe, zaostrzone, łodyga rozgałęziona, kwiaty zebrane w baldachogrona, podkwiatki kielichowate, rurkowaty, 5-działkowy kielich, 5 płatków i pręcików, 1 słupek, kwiaty zółe, białe, purpurowe lub czerwone, owoce to orzeszki orkyte okrywą kwiatową, u nas roslina uprawna, ozdobna, płatki mają widoczne w ultrafiolecie wzory pokazujące owadom drogę do miodników.